Işık Çakmalarıyla Başlayan Sessiz Tehlike: Retina Yırtığı

Bazen hastalar kliniğe şöyle girer: “Hocam gözümde birden ışık çaktı, sonra siyah noktalar uçuşmaya başladı.” Çoğu kişi bunu yorgunluğa, strese ya da tansiyona bağlar. Oysa bazen bu küçük belirtiler, çok daha ciddi bir sorunun ilk işaretidir: retina yırtığı.

Retina, gözün arka kısmında yer alan ve gördüğümüz görüntüyü beyne ileten hayati sinir tabakasıdır. Bu tabakada oluşan en küçük bir yırtık bile zaman içinde sıvı sızmasına yol açabilir ve bu durum retina dekolmanı gibi acil cerrahi gerektiren bir tabloya dönüşebilir. İşte bu yüzden retina yırtığı, erken tanı konulduğunda “kolay”, geç kalındığında ise “zor” bir hastalıktır.

Retina Yırtığı Neden Olur? Kimler Risk Altındadır?

Retina yırtığı her insanda oluşabilir; ancak bazı kişilerde risk belirgin şekilde daha fazladır. Özellikle yüksek miyoplar, daha önce katarakt ameliyatı geçirenler, gözüne darbe alanlar ve ailesinde retina dekolmanı öyküsü olanlar riskli gruptadır. Yaş ilerledikçe göz içindeki jel yapının (vitreus) büzüşmesi de retinayı çekerek yırtık oluşumuna zemin hazırlar. .

Bu süreç çoğu zaman sessiz ilerler; fakat genellikle şu belirtilerle kendini belli eder: Ani ışık çakmaları, göz önünde uçuşan siyah noktalar, is lekeleri, örümcek ağı şeklinde görüntüler ve ilerleyen vakalarda görme alanında perde hissi. Özellikle periferik retinal dejenerayon dediğimiz gözün retinasında incelmiş ve yırtılmaya müsait alanların varlığı retina yırtığına zemin hazırlar.

Periferik retinal dejenerasyonlar hakkında daha detaylı bilgi için burayı tıklayınız.

Retina Yırtığı Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı koymak için göz bebeği damlalarla büyütülür ve retina detaylı şekilde incelenir. Gerekli durumlarda OCT ve göz ultrasonu gibi ileri tetkiklerden yararlanılır. Burada asıl önemli olan; yırtığın sayısı, yeri ve altında sıvı birikimi olup olmadığıdır. Çünkü tedavi tamamen buna göre planlanır.

Retina Yırtığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

İyi haber şu: Retina yırtığı erken dönemde yakalanırsa çoğu zaman ameliyata gerek kalmadan tedavi edilebilir. En sık uygulanan yöntem lazer fotokoagülasyon tedavisidir. Bu işlemle yırtığın çevresi lazerle çepeçevre sarılır ve retina, altındaki tabakaya adeta yapıştırılır. İşlem genellikle 5–10 dakika sürer, ağrı hissedilmez ve hasta aynı gün günlük yaşamına dönebilir.

Ancak yırtık geç fark edilirse ve artık retina yerinden ayrılmaya başlamışsa, bu durumda cerrahi kaçınılmaz hale gelir. Bu aşamada en sık uygulanan yöntemlerden biri vitrektomi ameliyatıdır. Ameliyatta göz içindeki jel temizlenir, yırtık onarılır ve retina yerine oturması için gaz ya da silikon yağı ile desteklenir. Günümüz teknolojisi sayesinde bu ameliyatların başarı oranı oldukça yüksektir.

Bilimsel Veriler Ne Diyor?

Retina yırtığının erken tedavisinin ne kadar kritik olduğunu bilimsel çalışmalar çok net ortaya koymaktadır. American Academy of Ophthalmology tarafından yayımlanan klinik uygulama kılavuzlarında, erken dönemde lazerle tedavi edilen retina yırtıklarının %90–95’in üzerinde başarıyla retina dekolmanına ilerlemeden kontrol altına alındığı bildirilmektedir.

Benzer şekilde Wilkinson ve arkadaşlarının Retina dergisinde yayımlanan geniş serili çalışmasında, asemptomatik retina yırtıklarının lazerle korunmasının görme kaybı riskini dramatik biçimde azalttığı gösterilmiştir. Mitry ve arkadaşlarının yaptığı epidemiyolojik çalışmalarda ise erken tanının, retina dekolmanına bağlı kalıcı görme kaybını belirgin şekilde düşürdüğü vurgulanmaktadır.

Retina Yırtığı Tekrarlar mı?

Bu da hastaların en sık sorduğu sorulardan biridir. Lazer yapılan yırtık genellikle tekrar açılmaz; ancak retinanın başka bir bölgesinde yeni bir yırtık oluşma ihtimali özellikle riskli gözlerde her zaman vardır. Bu nedenle düzenli retina kontrolleri son derece önemlidir.

Küçük Bir Belirti, Büyük Bir Risk

Gözün önünde uçuşan birkaç siyah nokta ya da saniyelik bir ışık çakması, çoğu zaman önemsenmez. Oysa bu belirtiler bazen gözün verdiği son uyarıdır. Retina yırtığı erken yakalandığında genellikle tek bir lazer seansı ile ömür boyu sürebilecek büyük bir risk tamamen ortadan kaldırılabilir. Ama geç kalındığında iş zorlaşır, ameliyatlar devreye girer ve görme kaybı riski ciddi şekilde artar.

Bu yüzden şunu rahatlıkla söyleyebilirim: Işık çakması, uçuşan cisimler ve ani gölge hissi varsa, vakit kaybetmeden retina muayenesi şarttır.

Kaynaklar

1. Wilkinson CP. Interventions for asymptomatic retinal breaks and lattice degeneration. Retina Journal.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9396950/

2. Mitry D, et al. The epidemiology and prevention of rhegmatogenous retinal detachment. Ophthalmology.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21035880/

3. American Academy of Ophthalmology – Preferred Practice PatternPosterior Vitreous Detachment, Retinal Breaks, and Lattice Degenerationhttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32479833/