Göz Hastalıklarında Eksozom Tedavisi
ANKARA
Özellikle retina hastalıklarında eksozom tedavisi, sarı nokta hastalığı, diyabetik retinopati, kalıtsal retina hastalıkları ve retina dejenerasyonlarında kullanılan umut vadeden rejeneratif tedavi seçeneklerinden biridir.
Opr. Dr. Bekir Koç
Eksozom Nedir?
Eksozomlar, hücrelerin çevrelerindeki diğer hücrelerle iletişim kurmak amacıyla salgıladığı çok küçük ekstrasellüler veziküllerdir. İçlerinde; proteinler, lipidler, mRNA, mikroRNA (miRNA), büyüme ve düzenleyici sinyaller gibi biyolojik olarak aktif moleküller bulunabilir. Eksozomların temel özelliği doğrudan yeni bir hücre oluşturmak yerine, taşıdıkları moleküller aracılığıyla hedef hücrenin davranışını ve çevresindeki biyolojik mikroortamı etkileyebilme potansiyelleridir. Bu sayede kök hücre tedavisinde ortaya çıkabilecek ciddi yanetkilerin önüne geçilmiştir.
Eksozomlar Gözde Nasıl Etki Gösterir
Güncel araştırmalarda eksozomların göz dokularında birden fazla biyolojik mekanizmayı etkileyebileceği düşünülmektedir. bu etkilerin başında İnflamasyonun Düzenlenmesi gelir. Eksozomların taşıdığı biyolojik moleküllerin inflamatuvar sinyal yollarını düzenleyebilme potansiyeli araştırılmaktadır. diğer bir etkisi Oksidatif Stresin Azaltılmasıdır. Retina yüksek metabolik aktiviteye sahip bir dokudur ve oksidatif strese oldukça duyarlıdır. Özellikle fotoreseptörler ve retina pigment epiteli (RPE) üzerindeki oksidatif hasarın azaltılması, eksozom araştırmalarının önemli hedeflerinden biridir. en önemli etkisi ise Retina Hücrelerinin Korunmasıdır. Çalışmalarda eksozomların retinal hücrelerde apoptoz ve hücresel stres mekanizmalarını etkileyerek nöroprotektif yani sinir hücrelerini koruyucu etki oluşturduğu gösterilmiştir. Bugün birçok göz hastalığında uyguladığımız eksozom ileri yıllarda çok daha etkin kullanılacak bir yöntem olacaktır.
Sarı Nokta Hastalığı ve Eksozom Tedavisi
Yaşa bağlı makula dejenerasyonu (sarı nokta hastalığı) eksozom kullanımının önemli alanlarından biridir. Özellikle; RPE hücre hasarı, oksidatif stres, kronik inflamasyon, fotoreseptör kaybı, anormal damar oluşumu
üzerindeki potansiyel etkileri vardır.
Bununla birlikte, eksozom tedavisi günümüzde sarı nokta hastalığında standart tedavilerin yerini alacak bir uygulama değildir.
Retinitis Pigmentosa ve Kalıtsal Retina Hastalıkları
Kalıtsal retina hastalıklarında fotoreseptörlerin ilerleyici kaybı nedeniyle rejeneratif ve nöroprotektif tedaviler büyük önem taşımaktadır.
Eksozomların; fotoreseptörlerin korunması, inflamasyonun düzenlenmesi, retina hücreleri arasındaki iletişimin değiştirilmesi, terapötik moleküllerin retinaya taşınması açısından önemli bir potansiyele sahiptir.
Diyabetik Retinopati ve Eksozom Tedavisi
Diyabetik retinopatide kronik inflamasyon, vasküler geçirgenlik artışı, iskemi, oksidatif stres ve anormal damar oluşumu birlikte rol oynar.
Eksozomların bu mekanizmaları düzenleyebilme potansiyeli nedeniyle diyabetik retinopati ve diyabetik makula ödeminde deneysel çalışmalar yapılmaktadır.
Optik Sinir ve Glokom
Eksozomların retinal ganglion hücrelerinin korunması ve optik sinir hasarına karşı nöroprotektif etkileri de deneysel araştırmalara konu olmaktadır.
Amaç yalnızca göz içi basıncını düşürmek değil, gelecekte hasar gören retinal ganglion hücrelerini koruyabilecek veya rejeneratif yanıtı destekleyebilecek yeni tedaviler geliştirmektir.
Bu alandaki çalışmalar da son derece umut vaadetmektedir.
Eksozom Tedavisi Göze Nasıl Uygulanır?
Eksozomların göz hastalıklarında en uygun uygulama şekli henüz kesinleşmiş değildir. Araştırmalarda hastalığa ve hedef dokuya göre farklı uygulama yöntemleri değerlendirilmektedir. Bunlar arasında topikal göz damlası ve farklı lokal oküler uygulama yöntemleri bulunmaktadır.
Biz Ankara retina merkezi olarak retina ve optik sinir hastalıklarında ameliyathane koşullrında göz etrafına ve göz içerisine iğne ile uygulıyoruz. işlem tamamen ağrısız ve kısa sürmektedir. Retinaya yönelik uygulamalarda ise etkin maddenin kan-retina bariyerini aşması, doğru retina tabakasına ulaşması ve yeterli süre etkili konsantrasyonda kalması önemli araştırma konularıdır.
Eksozom Tedavisi Güvenli midir?
Bu soruya bugün için bütün eksozom ürünlerini kapsayacak şekilde “evet” demek doğru değildir.
Güvenlik; eksozomun hangi hücreden elde edildiğine, üretim yöntemine, saflaştırılmasına, içeriğine, sterilitesine, dozuna, uygulama yoluna bağlı olabilir.
Ayrıca eksozom preparatlarının üretim ve içerik açısından standardizasyonu, klinik kullanıma geçişte çözülmesi gereken önemli sorunlardan biridir.
Opr. Dr. Bekir Koç ankara retina merkezinde uluslar arası standartlarda üretim yapam kök hücre bankalarından temin edilen, özellikle göz hastalıkları kullanımı için hazırlanmış eksozomları kullanmaktadır. Bugüne Kadar yapılan uygulamalar uygulamanın güvenilir olduğunu göstermiştir.
Sık Sorulan Sorular
Eksozom tedavisi görmeyi artırır mı?
Bugün için eksozom tedavisinin tüm retina hastalarında görmeyi artırdığına ilişkin yeterli klinik kanıt bulunmamaktadır. Olası etkinlik hastalığa, retina hasarının derecesine ve kullanılan biyolojik ürüne bağlı olacaktır.
Eksozom tedavisi sarı nokta hastalığında uygulanabilir mi?
AMD, eksozom araştırmalarının önemli alanlarından biridir. Ancak eksozom tedavisi günümüzde kuru veya yaş tip AMD için standart tedavinin yerine geçen kanıtlanmış bir tedavi değildir.
Eksozom tedavisi retinitis pigmentosayı iyileştirir mi?
Retinitis pigmentosa ve diğer retinal dejenerasyonlarda nöroproteksiyon ve fotoreseptörlerin korunmasına yönelik araştırmalar vardır. Hem yapılan araştırmalar hemde bizim klinik gözlemimiz hastalığı iyilşetirmemekle birlikte görme kalitesinde ciddi düzelme sağladığını göstermiştir.
Eksozom ile kök hücre arasındaki fark nedir?
Kök hücre tedavisinde canlı hücreler kullanılır. Eksozom yaklaşımında ise hücrelerin salgıladığı ve protein, lipid ve nükleik asitler taşıyabilen ekstrasellüler veziküllerden yararlanılması amaçlanır.
Eksozom tedavisinin etkisi ne kadar sürer?
Etki ortalama 1. ayda başlar ve 3. ay civarında maksimuma çıkar. hastalığın şiddetine göre etki 6-12 ay devam eder. yılda bir tekrarlamak gerekebilir.
Eksozom tedavisi Hakkında Ayrıntılı Değerlendirme
Sarı nokta hastalığınız, özellikle tavuk karası hastalığını, glokom veya optik sinir hastalığınız varsa bizimle iletişime geçin durumunuzu ayrıntılı olarak değerlendirelim.